Đường 74 không rộng, nhựa phủ phẳng lì chạy giữa bạt ngàn rừng cao su. Qua Gio An (huyện Gio Linh), biết chuyện bài hát ''Tiếng đàn Talư'' của nhạc sỹ Huy Thục ra đời tại đây. Quảng Trị có cao su nhờ cú ''liều mình'' của ông Lê Mậu Lộ, Giám đốc đầu tiên của Công ty Cao su Quảng Trị, nguyên Giám đốc Ty Nông nghiệp Bình - Trị - Thiên trực tiếp về thực hiện ý tưởng của mình.

Thời bấy giờ, không ai tin nổi Quảng Trị trồng nổi cao su. Kinh nghiệm trồng cao su như người Pháp nghe đâu cũng ''thất thủ'' trên mảnh đất nắng, gió này.

Vậy mà bây giờ ở Quảng Trị có 10.000ha cao su. Cây cao su phủ bạt ngàn huyện Gio Linh. Ở Vĩnh Linh, cây cao su được chia cho dân trồng, làm giàu nhờ thứ ''vàng trắng'' nổi tiếng của vùng Đông Nam Bộ.

Dốc Miếu nằm trên QL 1A. Nguyên gốc, vùng này có tên Ba Dốc, vì địa hình gồm 3 con dốc liên tiếp nhau. Trước, đường qua Ba Dốc ngoằn ngoèo chạy men theo sườn dốc.

Địa lợi đến vậy nên người Pháp khi kéo được pháo lên chiếm đỉnh cao, từng ''ngạo nghễ'' tuyên bố: "Sẽ không có viên đạn nào bắn nổi qua dốc Miếu''.

Người bạn già đồng hành cùng tôi bảo: "Họ tuyên bố vậy mà đúng thật. Khi đánh dốc Miếu, ta phải dùng đường biển vào, vòng sau lưng dốc Miếu đánh lên''.

Nhưng đến năm 1968, không cần dùng tới đường vòng. Pháo được kéo sát vào chân dốc Miếu. Ngay loạt đạn đầu, dập trúng kho xăng bốc cháy phừng phừng, làm tâm điểm cho pháo ta đồng loạt điểm hoả. Cùng thời gian này, căn cứ Cồn Tiên thất thủ. Gọng kìm bảo vệ hệ thống phòng ngự vỡ tan, mở rộng đường vào thị xã Đông Hà.

Nay, dốc Miếu - Cồn Tiên lại trở thành tài sản quý trong hành trình du lịch tour DMZ của Quảng Trị. Ba Dốc giờ cũng không còn quanh co. QL 1A xẻ núi, xe cán thẳng qua Dốc Miếu, ngẩng đầu thấy tượng đài chiến thắng giao liên sừng sững ngay bên đường. Nếu khéo nhìn, vẫn thấy con đường qua dốc Miếu khi xưa giờ cắt đoạn len lỏi giữa các khu dân cư. Nhiều nơi vẫn còn nhìn thấy dấu vết đổ nhựa.

Đổ qua dốc Miếu, đã thấy dấu vết của hàng rào điện tử McNamara vẫn còn lưu lại. Dù ngút ngàn mắt bây giờ, chỉ là màu xanh của lúa mới, của cây vừa trồng lại, của trường học, nhà dân, khu tưởng niệm mới được phục hồi dăm chục năm nay. Trên vùng đất phẳng lỳ, thẳng băng nhìn hút mắt, vẫn còn nhìn thấy dấu vết của bàn tay con người sắp đặt. Vết thương chỉ như mới vừa lành trên cơ thể đất Gio Linh, chưa thể hoàn toàn xoá sẹo.

Khi Mc Namara quyết định xây dựng phòng tuyến kiểm soát nổi tiếng mang tên ông ta tại Việt Nam, từ năm 1959 phía bờ Nam đã bắt đầu kế hoạch tách dân, bào đất. Qua năm 1960, vành đai trắng bắt đầu phát huy hiệu lực. Một vùng đất trắng rộng 8km tính từ bờ Nam sông Bến Hải vào sát chân Dốc Miếu, kéo dài từ sát biển lên đến thượng nguồn Bến Hải bị ''bào'' sạch cây, không còn dân ở.

Trên vùng đất bị bỏ hoang này, chỉ có mỗi cỏ năn (một giống cỏ giống thân lác dùng dệt chiếu - NV) là còn mọc nổi. Mỗi chuyển động đều bị kiểm soát. Tại mỗi căn cứ, đồn bốt được kiểm soát bằng hệ thống điện ''sờ vào là dính luôn''. Người Mỹ tuyên bố: Vùng đất bất khả xâm phạm.

Năm 1973, hàng vạn ngày công sức dân và quân đã được huy động để ''dựng dậy'' cánh đồng trắng từ dốc Miếu trở ra. Cỏ năn phải dùng máy cắt trụi, sau đổ lên xe tải chở đi. Đất được bóc lớp bề mặt, đem đổ. Phần đất sâu được cày xới lại. Hệ thống thuỷ lợi kéo dọc ngang trên cánh đồng mới. Một kỳ công để dựng dậy sự sống trên vùng đất trắng tưởng chừng đã bị huỷ diệt.

Bây giờ, lúa đã lại phủ xanh trên vùng đất trắng xưa. Người dân đã lại tìm về gầy dựng lại cuộc sống trên ''mảnh đất chết'' xưa. Nhưng hiển hiện, phần lớn vẫn còn những thân cây mọc thấp. Dấu vết cỏ năn vẫn xen lẫn giữa ruộng lúa xanh rì. Trường học mọc lên, bên cạnh đài tưởng niệm những người lính đã nằm xuống để thế hệ hôm nay có được sự an bình trên vùng đất cũ.

Tất Đạt
Nguồn tin QT24h

Chú ý: Việc đăng lại bài viết trên ở website hoặc các phương tiện truyền thông khác mà không ghi rõ nguồn http://quangtri24h.com là vi phạm bản quyền